Fazla kilolarından ve başta diyabet olmak üzere yandaş hastalıklarından kurtulmak için bariatrik cerrahiyi tercih eden hastalarda, başarının temel şartlarından biri sağlıklı bir beslenme ve yaşam tarzının kalıcı hale getirilmesi. Beslenme değişikliklerinin yaşam tarzına dönüşmediği, yani gerekli davranışsal düzenlemelerin yaşamın içine katılamadığı durumlarda sonuçlar daha etkisiz kalıyor.
Diyetisyen ve psikolog takiplerinin ilk aşaması, uzun dönem başarının önüne çıkabilecek engellerin tanımlanmasıyla başlıyor. Özellikle yeme davranış bozukluğu varlığının (tıkanırcasına yemek yemek yani binge eating
, gece yemek yeme sendromu, sık sık atıştırma yani grazing, yemek yeme kontrolünün kaybedilmesi yani kompulsif yeme) bu iki uzman tarafından değerlendirilmesi, hastanın ‘uzun süreli (geri dönüşsüz)’ başarı sağlamasında büyük rol oynuyor.
Aşırı yemek yemenin ve bunu kontrol edememenin altında çeşitli psikolojik süreçler olduğu uzun süredir biliniyor. Acaba ne oluyor da obez bireyler aşırı kilo alımlarına ve bedenlerindeki memnuniyetsizliklerine ya da ameliyat sonrası yaşamsal tehditlerine rağmen özellikle stresli oldukları durumlarda yeme davranışa yöneliyorlar? İşte bu sorunun psikolojik değerlendirmeler ışığında açığa çıkarılması
, kilo verme sürecini daha da hızlandırıyor.
Bunun yanı sıra diyetisyen ile yaptığı görüşmeler sırasında belirgin yiyecekleri yeme konusundaki reddi, listeye uyum sorunları ve kilo kontrolü konusunda takıntılı hale gelme gibi durumların psikolog ile beraber değerlendirilmesi tedavinin devamlılığı ve kişinin memnuniyeti açısından oldukça önemli.
782 hasta üzerinde yapılan 5 yıllık takip araştırmasında; operasyon sonrasında 18. aya kadar hastaların BKI’leri düşmekte.Ancak 2 yıldan itibaren yaklaşık % 50’sinde geri kilo alımı mevcut. İdeal kilosuna ulaşmış kişilerde, 5. yılın sonunda %8’lik kilo artışı gözlenmekte. Süper obez kişilerde ise geri kilo alımları ciddi oranda; 2. yılda %18,8! Bu araştırmadaki hastaların %60’ı diyet tedavisi ve takibi almamış, %80 ‘i psikiyatri kontrolüne gitmemiş olduğu bildirilmiştir. Bu bağlamda, obezite cerrahisine ihtiyaç duyan ya da cerrahi girişim olmuş hastaların, uzun dönem başarılı sonuçlar elde edebilmek için; hastalara, diyet ve yaşam tarzı değişikliklerine bir ömür boyu bağlı olması gerekliliği vurgulanmalı. Obezite cerrahisi öncesi ve sonrası bakımın karmaşıklığı göz önüne alındığında, ‘Bariatrik Cerrahi’ üzerinde NIH (Ulusal Sağlık Enstitüsü) Fikir Birliği Raporu ‘takım yaklaşımını‘ savunmaktadır. Diyetisyen ve psikolog bir bariatrik cerrahi ekibinin ayrılmaz iki üyesidir.
Dyt.Serap Akyol
Psk.Duygu Kuzu Taşcı
